50 năm chưa phải là dài so với chiều dài lịch sử của dân tộc Việt Nam, nhưng cũng tương đối đủ thời gian để đưa ra những lời tôn vinh, thán phục một bộ phận quan trọng trong hệ thống tổ chức của lực lượng Công an nhân dân, đó là Lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Tìm lại tư liệu lịch sử cho thấy, ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta thường xuyên quan tâm xây dựng, củng cố các công cụ chuyên chính của cách mạng. Điểm đầu tiên được ghi nhớ, đó là ngày 4/6/1946, Tổng bộ Việt Minh tuyên bố thành lập khu giải phóng và 10 chính sách lớn của Việt Minh. Ngay sau đó, các tổ chức: “Đội trinh sát”, “Đội hộ lương diệt ác” lần lượt ra đời cùng với “Đội Tự vệ đỏ”, “Ban công tác đội” và “Đội danh dự trừ gian” làm nhiệm vụ thủ tiêu lực lượng của Nhật, trừ khử bọn việt gian, trừng trị bọn lưu manh, bảo vệ chính quyền cách mạng. Đây chính là các tổ chức tiền thân của Công an nhân dân.

Ngày 19/8/1945, cuộc Tổng khởi nghĩa giành thắng lợi ở Hà Nội, cùng với việc đập tan các cơ quan đàn áp của địch và thiết lập chính quyền cách mạng, các tổ chức đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân ra đời: Ở Bắc bộ, chính quyền cách mạng đã thành lập Sở Liêm phóng Bắc Bộ; ở Trung bộ thành lập Sở Trinh sát và ở Nam Bộ thành lập Quốc gia tự vệ cuộc (bao gồm cả lực lượng Trinh sát và Cảnh sát).

Lực lượng Cảnh sát nhân dân. (Ảnh: Báo Công an nhân dân)

Để tăng cường xây dựng, củng cố các công cụ chuyên chính của chính quyền cách mạng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ trật tự trị an, ngày 21/2/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 23-SL hợp nhất các Sở Cảnh sát, Sở Liêm phóng thành Việt Nam Công an vụ. Đây là dấu mốc lịch sử đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân nói chung, lực lượng Cảnh sát nhân dân (CSND) nói riêng…

Trước yêu cầu, nhiệm vụ của cách mạng, để xây dựng lực lượng CSND thành một lực lượng vũ trang thuộc Bộ Công an, thừa hành pháp luật của Nhà nước, đấu tranh chống bọn phản cách mạng và tội phạm khác, giữ gìn trật tự trị an, bảo vệ tài sản công cộng, bảo vệ tính mạng, tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, bảo vệ chế độ dân chủ nhân dân, nhằm góp phần bảo đảm cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, thống nhất đất nước ở miền Nam, ngày 20/7/1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Lệnh số 34/LCT công bố Pháp lệnh quy định nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Cảnh sát nhân dân và Pháp lệnh quy định chế độ cấo bậc sĩ quan, hạ sĩ quan trong Cảnh sát nhân dân.

Đây là mốc son quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng Cảnh sát nhân dân. Từ đó đến nay, ngày 20/7 hàng năm trở thành Ngày truyền thống của lực lượng CSND.

Từng bước lớn mạnh qua các thời kỳ, lực lượng CSND đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, từ nhiệm vụ bảo vệ chính quyền cách mạng mới thành lập, cùng toàn dân kháng chiến đánh đuổi kẻ thù xâm lược; đồng thời triển khai hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phục vụ đắc lực công cuộc đổi mới đất nước.

Lực lượng CSND đã triển khai quyết liệt, có hiệu quả nhiều vấn đề cơ bản, chiến lược nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, liên tục triển khai các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm trên phạm vi toàn quốc và các tuyến, địa bàn trọng điểm. Qua đó, đã kiểm soát và kiềm chế được tình hình phức tạp, tạo được chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực công tác, làm chuyển biến địa bàn phức tạp. Nhiều chuyên án, vụ án lớn về hình sự, kinh tế, ma túy được khám phá để lại dấu ấn đẹp trong nhân dân, được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đánh giá cao.

Trong cuộc đấu tranh quyết liệt và đầu hiểm nguy với bọn tội phạm hình sự, cán bộ chiến sĩ CSND đã thể hiện tinh thần mưu trí, dũng cảm, kiên quyết tấn công tội phạm với nhiều cách đánh táo bạo và sáng tạo, triệt phá nhiều tổ chức tội phạm nguy hiểm, hoạt động theo kiểu “xã hội đen”, như vụ: triệt phá băng cướp “Bạch Hải Đường”; phá băng cướp 11 tên do Đỗ Thanh Bình cầm đầu, gây ra 62 vụ cướp trên tuyến đường liên tỉnh từ Quảng Nam – Đà Nẵng đến Tiền Giang; vụ “Khánh Trắng”, “Phúc Bồ” ở Hà Nội; vụ “Cu Nên” ở Hải Phòng; vụ “Năm Cam” ở TP Hồ Chí Minh; vụ “Hoàng lựu đạn” ở Đồng Nai…

Đặc biệt trong những năm gần đây, tính chất của tội phạm hình sự mạnh động hơn, nhiều vụ ngang nhiên, công khai hành vi gây án dã man, tàn bạo, trắng trợn, thể hiện những vấn đề đáng báo động về kỷ cương xã hội, gây tâm lý lo lắng trong nhân dân, đã được lực lượng CSND điều tra, khám phá kịp thời như chuyên án 811CG khám phá vụ thảm sát 4 người, cướp tiệm vàng ở Bắc Giang; vụ giết 3 người cướp tài sản ở Hà Giang; chuyên án triệt phá băng nhóm gây ra 8 vụ cướp tiệm vàng ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam; triệt phá băng nhóm Phương Linh hột ở Quảng Ninh; “Hưng vườn điều” và “Long Thanh” ở Đồng Nai…

Lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm ma túy đã thực hiện quyết liệt các kế hoạch, biện pháp đấu tranh trên các tuyến, địa bàn trọng điểm, nâng cao hiệu quả của các đội trinh sát, duy trì giao ban với các lực lượng nhằm thông báo các phương thức, thủ đoạn mới, các loại ma túy mới để phối hợp đấu tranh có hiệu quả. Lực lượng CSND đã thụ lý điều tra, bắt giữ hàng vạn vụ án, đối tượng tội phạm ma túy lớn và phối hợp với các bộ, ngành tạo được phong trào quần chúng sôi nổi trong công tác phòng, chống ma túy ở cộng đồng, triệt phá nhiều tụ điểm ma túy tại địa bàn cơ sở.

Hoạt động của tội phạm kinh tế, tham nhũng được che đậy dưới nhiều hình thức tinh vi, phức tạp; nhất là những năm gần đây, công tác quản lý Nhà nước còn nhiều sơ hở, thiếu sót để tội phạm lợi dụng hoạt động; sự thoái hóa biến chất của một bộ phận không nhỏ trong các cơ quan công quyền, dẫn đến tham nhũng, tiêu cực, nhũng nhiễu, tiếp tay cho đối tượng phạm tội. Tuy công tác phòng ngừa, điều tra án kinh tế, tham nhũng còn gặp nhiều vướng mắc, cản trở, can thiệp… Nhưng với ý chí kiên quyết tấn công tội phạm, lực lượng CSND đã phát hiện, điều tra khám phá hàng vạn vụ tội phạm kinh tế, tham nhũng, cố ý làm trái, đầu cơ, buôn lậu, kinh doanh trái phép… thu hồi tài sản trị giá hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm. Đặc biệt, các lực lượng nghiệp vụ đã điều tra, khám phá nhiều vụ án kinh tế nghiêm trọng, có tổ chức với quy mô lớn, đối tượng là người có chức vụ, có chức năng quản lý kinh tế và có cả một số đối tượng là người nước ngoài, được dư luận đồng tình, ủng hộ. Điển hình như vụ: Tân Trường Sanh, Epco Minh Phụng; vụ cố ý làm trái đặc biệt nghiêm trọng do Lã Thị Kim Oanh cầm đầu; vụ tham nhũng lớn tại PMU 18, vụ làm giả giấy tờ lừa đảo chiếm đoạt tài sản ở Ngân hàng Viettinbank gây thiệt hại trên 4.000 tỷ đồng; vụ lừa bán 600 căn hộ Cienco 5 land thu hơn 800 tỷ đồng; vụ Huỳnh Ngọc Sỹ nhận hối lộ tại Ban quản lý dự án Đại lộ Đông Tây TP Hồ Chí Minh…
 

Lực lượng Cảnh sát dẫn giải bị cáo Huỳnh Ngọc Sỹ trong vụ nhận hối lộ tại Ban quản lý dự án Đại lộ Đông Tây, TP Hồ Chí Minh (Ảnh: Báo Thanh Niên)

Với chức năng, nhiệm vụ của mình, lực lượng CSND đã tham mưu giúp Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền các cấp tổ chức thực hiện có hiệu quả “Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm”, “Chương trình quốc gia phòng, chống ma túy”; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng nghiệp vụ bảo vệ an toàn tuyệt đối các sự kiện chính trị, văn hóa, xã hội trọng đại của đất nước; chủ động phòng ngừa và liên tục tấn công, truy quét tội phạm, đặc biệt là tội phạm có tổ chức, tội phạm mới có yếu tố nước ngoài, tội phạm công nghệ cao, tội phạm về môi trường…, ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn xã hội, từng bước thiết lập lại trật tự an toàn giao thông, làm tốt công tác phòng chống cháy nổ, cứu hộ, cứu nạn; đẩy mạnh công tác đấu tranh chống tham nhũng, buôn lậu, gian lận thương mại, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, góp phần tạo môi trường chính trị, xã hội ổn định, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và quá trình hội nhập kinh tế thế giới.

Có thể khẳng định, trải qua quá trình chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, lực lượng CSND luôn ý thức được rằng: “Cảnh sát nhân dân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ”, lực lượng CSND luôn khắc phục mọi khó khăn, tận tụy trong công việc, hết lòng phục vụ nhân dân, với khẩu hiệu hành động “Thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi, lấy niềm vui, hạnh phúc của nhân dân làm lẽ sống của mình”, sẵn sàng xả thân vì bình yên của đất nước.

Trong thời bình, nhưng máu của lực lượng CSND vẫn đổ, bước vào thời kỳ đổi mới (từ năm 1986 đến nay) đã có 150 đồng chí hy sinh và hơn 800 đồng chí bị thương hoặc phơi nhiễm HIV trong khi làm nhiệm vụ để bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân. Những chiến công tiêu biểu của lực lượng CSND đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận và vinh danh bằng nhiều phần thưởng cao quý.

Trước bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có nhiều biến động phức tạp, hơn lúc nào hết, lực lượng Công an nhân dân nói chung, lực lượng CSND nói riêng đã tỏ rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, vượt qua mọi khó khăn thử thách, kiên trì phục vụ sự nghiệp đổi mới. Với nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, trong những năm qua, đại bộ phận cán bộ, chiến sĩ lực lượng CSND có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn trung thành với Tổ quốc và nhân dân, có lối sống trong sạch, lành mạnh, có phẩm chất trong sáng, có kỷ luật chặt chẽ, không ngại hy sinh gian khổ, chiến đấu dũng cảm để bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân.

Tuy nhiên, với tác động phức tạp của tình hình chính trị, kinh tế, xã hội trong nước và thế giới, một bộ phận cán bộ, chiến sĩ CSND vẫn còn chủ quan, mất cảnh giác trước âm mưu, hoạt động của bọn tội phạm, kém tu dưỡng rèn luyện kỷ luật đạo đức và lối sống, có tư tưởng trung bình chủ nghĩa, làm việc cầm chừng, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ nhân dân chưa cao. Một số trường hợp, trong thực thi nhiệm vụ còn có hành vi vi phạm, tiêu cực, sách nhiễu gây phiền hà cho nhân dân, thậm chí vi phạm pháp luật còn diễn ra ở một số nơi và vẫn xuất hiện một số hành vi nhận mãi lộ trong cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát giao thông. Tất cả những tồn tại đó đã gây bức xúc trong dư luận xã hội, làm giảm lòng tin của nhân dân…

Được biết, để phát huy truyền thống tốt đẹp của lực lượng Công an nhân dân, đồng thời kiên quyết khắc phục những mặt còn yếu kém, không ngừng vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, Bộ Công an đã có kế hoạch tổ chức cuộc vận động “Xây dựng lực lượng Công an nhân dân vì nước quên thân, vì dân phục vụ” và hiện nay đang thực hiện cuộc vận động “Công an nhân dân chấp hành nghiêm điều lệnh; xây dựng nếp sống văn hóa vì nhân dân phục vụ”…

Theo chúng tôi, đó là chương trình kế hoạch nên làm, rất cần thiết làm và cần làm cho bằng được, để tiếp tục khẳng định một chân lý: “Cảnh sát nhân dân Việt Nam mưu trí, dũng cảm, vì nước vì dân, quên thân phục vụ”.

Trong ngày truyền thống của lực lượng CSND- một bộ phận quan trọng trong hệ thống tổ chức của lực lượng Công an nhân dân, chúng ta hãy cùng chúc mừng những thành quả to lớn của toàn lực lượng CSND đã rèn luyện và chiến đấu trong thời gian qua. Đồng thời, mong muốn lực lượng CSND tiếp tục thực hiện tốt việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh - Công an nhân dân, vì nước quên thân, vì dân phục vụ”; tổ chức đợt sinh hoạt chính trị trong toàn lực lượng CSND gắn với tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của mỗi cán bộ, chiến sĩ CSND về đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật; xây dựng lực lượng CSND trong sạch, vững mạnh, chính quy, từng bước hiện đại; nêu cao tinh thần trách nhiệm và ý thức tận tụy phục vụ nhân dân, bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và an toàn trật tự xã hội, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.