Bệnh nhiễm ký sinh trùng ở người thường lây
qua nguồn thức ăn, nước uống. Tuy nhiên, đa số người dân chỉ chú ý đến vệ sinh
thực phẩm, chưa ý thức được hết sự nguy hại của nguồn nước mang mầm bệnh.
Các mầm bệnh lây qua nguồn nước
Ở mọi nơi, từ
thành thị đến nông thôn, nếu uống nước lấy thẳng từ sông hồ bị nhiễm bẩn phân
người, phân súc vật có thể bị nhiễm các mầm bệnh sau:
Entamoeba
histolytica từ phânngười gây kiết lỵ.
Cryptosporidium
sp từ phân người và súc vật như: trâu bò, cừu, chim… gây tiêu chảy phân nước ồ
ạt.
Balantidium
coli từ phân heo gây tiêu chảy.
Giardia lamblia
từ phân người gây tiêu chảy phân sống.
Tại các vùng
dịch tễ của bệnh sán lá lớn ở gan như các tỉnh miền Trung (Huế, Đà Nẵng, Quảng
Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa), nếu uống nước sông, ao hồ có thể nuốt
nhằm ấu trùng đuôi của sán lá lớn ở gan Fasciola sp, khi vào ruột non người ấu
trùng sẽ đi xuyên qua thành ruột vào gan gây bệnh áp-xe gan. Tại các vùng dịch
tễ của giun lươn strongyloides stercoralis, giun móc (ankylostoma duodenal hoặc
necator americamus) như các tỉnh miền Trung, miền Đông Nam bộ, nơi người dân
làm ruộng, vườn, rẫy, ấu trùng giun lươn có thể sống trong các vũng nước đọng,
ao hồ. Khi người uống vào sẽ mắc bệnh nhiễm giun lươn. Hoặc khi lội trong vùng
ngập nước, ấu trùng giun lươn, giun móc có thể chui qua da chân gây bệnh nhiễm
giun lươn, giun móc. Vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi có nhiều loài chim di
trú, chim và vịt sẽ thải phân có nhiễm trứng sán máng microbilharzia sp, trứng
sẽ nở thành ấu trùng đuôi chẻ bơi trong nước. Khi người tiếp xúc với nước sông
hồ, ấu trùng đuôi chẻ sẽ chui xuyên qua da và mắc kẹt tại đây, gây bệnh cảnh
viêm da do sán máng. Da sẽ ngứa dữ dội, phù và nổi mẩn đỏ, sau 2 - 3 ngày sẽ
dày lên thành sẩn và sẽ tự hết sau 1 tuần.
Phòng ngừa
Đối với nước
uống:
Phải tuyệt đối
uống nước đun sôi để nguội, không được uống nước lấy thẳng từ môi trường ngoại
cảnh mà không qua xử lý.
Khi lội nước ao
hồ, sông suối, tránh bị vô tình nuốt nước vào miệng.
Đối với người
làm việc trong môi trường nước:
Ở vùng đồng
bằng sông Cửu Long, nếu phải ngâm mình dưới nước thì sau khi lên bờ, phải lau
sạch ngay tất cả nước bám trên mình, như vậy ấu trùng sán máng nằm trong giọt
nước sẽ chết, không chui qua da được.
Khi lội nước,
cố gắng mang ủng cao su nếu có thể để tránh bị ấu trùng giun móc, giun lươn
chui qua da.
Theo TS. Trần Phủ mạnh
Siêu/SK-ĐS