Suy thận là một căn bệnh thông thường ảnh hưởng tới rất nhiều người. Ngoài sự tốn kém về phương diện kinh tế, những người bị suy thận thường bị suy kém về sức khỏe vì dễ mắc phải các bệnh khác. Vậy trong cuộc sống hàng ngày, làm thế nào để chúng ta có thể nhận biết dấu hiệu của suy thận? Cách chữa trị và phòng bệnh như thế nào?
Hai quả thận trong cơ thể mỗi người có khoảng 1 triệu đơn vị thận. Người ta có thể mất 50% số đơn vị thận mà vẫn sống bình thường. Vì vậy mới có chuyện cho người khác một quả thận. Tuy nhiên, nếu mất trên số lượng đơn vị thận này, tình trạng suy thận sẽ bắt đầu. Bác sỹ Nguyễn Đình Tuấn – trưởng khoa Hồi sức tích cực và chống độc, bệnh viện Lê Lợi cho biết về những dấu hiệu của bệnh suy thận như sau: “Mỗi giai đoạn có những biểu hiện khác nhau. Trong giai đoạn thứ nhất hoặc giai đoạn thứ 2, bệnh nhân có triệu chứng rất mơ hồ, có thể biểu hiện như phù ở mặt, mi mắt, ở chân, tái đi tái lại, hoặc đau lâm râm ở 2 hố thận, hoặc có rối loạn khi đi tiểu. Khi bệnh diễn tiến càng ngày càng nặng hơn thì biểu hiện sẽ nặng hơn, như là bị phù, tăng huyết áp, thiếu máu nặng, đi tiểu ít, hoặc có biểu hiện về đường tiêu hóa”.
Có một triệu chứng mà ít có ai bị suy thận thật sự gặp phải, đó là đau eo lưng. Chỉ có hai trường hợp liên quan tới thận mà có thể làm bệnh nhân bị đau eo lưng gần chỗ thận, đó là viêm thận do vi khuẩn và sạn thận.Ngoài hai trường hợp đó, thì không có bệnh nào bị suy thận mà làm cho bệnh nhân bị đau eo lưng. Ðiều này cần phải được nhấn mạnh là vì có nhiều bệnh nhân, khi cảm thấy đau eo lưng, đều nghĩ là mình bị yếu thận, khi thật sự ra là chỉ bị đau lưng mà thôi: bác sỹ Tuấn nhấn mạnh.
Suy thận có thể được chia ra làm hai loại: suy thận cấp tính và suy thận mãn tính. Sự phân biệt này là hoàn toàn dựa vào thời gian từ lúc người bệnh bắt đầu bị bệnh đến lúc bệnh được chẩn đoán. Nếu thời gian này nhiều hơn ba tháng thì được gọi là mãn tính hoặc kinh niên. Bác sỹ Nguyễn Đình Tuấn cho biết, suy thận mãn ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống: “Suy thận mãn nếu không được chữa trị kịp thời thì dần dần sẽ dẫn tới suy thận mãn giai đoạn nặng, cuối cùng là suy thận mãn giai đoạn cuối. Lúc đó nó sẽ ảnh hưởng đến toàn thân. Tất cả các hệ thống cơ quan hoạt động trong cơ thể đều bị ảnh hưởng. Suy thận mãn sẽ dẫn đến rối loạn chuyển hóa rất nặng trong cơ thể. Lúc đó chi phí để điều trị rất cao, nhưng thời gian sống của bệnh nhân cũng không kéo dài được”.
Để chẩn đoán suy thận mãn, phải cần đến những xét nghiệm cơ bản là đánh giá nồng độ urê máu và créatinine máu. Để phát hiện sớm một bệnh nhân có bị suy thận mãn hay không, trong quá trình theo dõi các bệnh lý nội khoa (cao huyết áp, tiểu đường…) bác sĩ phải thường xuyên cho bệnh nhân kiểm tra định kỳ hai chỉ số urê và créatinine.
Vì có rất nhiều nguyên nhân gây suy kiệt chức năng thận, nên cách điều trị phải dựa vào từng trường hợp thích hợp. Nhưng nói chung thì người bệnh nhân thường được cho thuốc cao áp huyết, thuốc lợi tiểu nếu bị phù thủng, và thuốc hạ mỡ nếu bị mỡ cao. Khi bệnh nhân đã bị suy thận đến giai đoạn cuối (tức là chức năng thận chỉ còn 10-15%) thì phải cần lọc thận. Hiện nay có 2 phương pháp điều trị lọc máu ngoài thận là chạy thận nhân tạo và thẩm phân phúc mạc. Việc chọn lựa phương pháp thích hợp cần tùy thuộc người bệnh, điều kiện địa lý xa hoặc gần trung tâm thận nhân tạo... Ngoài ra, ghép thận là phương thức điều trị tốt nhất cho bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.
Thận nhân tạo giúp loại bỏ khỏi cơ thể các chất dư thừa do ăn uống đưa vào. Tuy nhiên, chức năng của nó không thể hoàn hảo như thận bình thường, nên chế độ ăn của bệnh nhân lọc thận có thể thay đổi hơn so với trước khi lọc thận. Người bệnh bị suy thận mãn thường phải kiêng muối và kiêng những thức ăn có nhiều chất phospho hoặc potassium. Bác sỹ Nguyễn Đình Tuấn khuyến cáo thêm: “Các thực phẩm chứa nhiều kali, kể cả trái cây như cam, nho, chuối, thì chúng tôi khuyên bệnh nhân không nên sử dụng trong thời gian suy thận mãn giai đoạn cuối. Khi có triệu chứng bệnh xảy ra như thế thì tôi khuyên các bệnh nhân nên có sự tư vấn của bác sỹ”.
Còn với những người bình thường, theo bác sỹ Tuấn khuyến cáo: “những người chưa có bệnh lý về thận, nhưng nếu có những bệnh lý có khả năng gây nên bệnh thận mãn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, thì phải điều trị tích cực những bệnh lý đó, nên bỏ thuốc lá, bỏ rượu. Những người trên 40 tuổi thì nên có chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế ăn ngọt, ăn thực phẩm từ tinh bột, hạn chế ăn mặn, ăn chất béo, để hạn chế tình trạng xơ vữa mạch máu, đồng thời cũng có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, có chế độ thể dục thường xuyên, đều đặn để nâng cao sức khỏe”.
Vân Anh