Bé Nguyễn Đình Thành Công, 11 tháng tuổi, ngụ tại đường Nguyễn Hữu Cảnh, phường Thắng Nhất, TP. Vũng Tàu nhập viện trong tình trạng toàn thân phát ban đỏ kèm viêm phổi. Bé được các bác sỹ của khoa Nhi, bệnh viện Lê Lợi chẩn đoán là mắc bệnh sởi có biến chứng viêm phổi. Bác sỹ Lê Kim Xuyến, Phó trưởng khoa Nhi, bệnh viện Lê Lợi cho biết: bé Nguyễn Đình Thành Công không phải là trường hợp mắc sởi duy nhất điều trị nội trú tại khoa trong thời gian gần đây. Mặc dù tại thành phố Vũng Tàu, bệnh sởi chưa bùng phát thành dịch như ở thành phố HCM, nhưng số ca mắc sởi nhập viện có xu hướng tăng hơn so với những năm trước. Và đây cũng được coi là hiện tượng bất thường. Hầu hết các trường hợp bệnh nhi mắc sởi đều do chưa chích ngừa sởi khi 9 tháng tuổi, và nhập viện khi đã có biến chứng như: viêm phổi, tiêu chảy, suy dinh dưỡng, viêm mắt…Đặc biệt, có trường hợp biến chứng nặng, vừa tiêu chảy, vừa viêm phổi, nhiễm trùng huyết.

    Theo bác sỹ Lê Kim Xuyến, bệnh sởi là nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất so với các bệnh khác trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Tác nhân gây bệnh là virus sởi và rất dễ lây lan. Trong gia đình nếu có một người bị bệnh thì có đến 90% những người chưa có miễn dịch với sởi sẽ bị nhiễm bệnh. Sởi truyền bệnh do dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh theo không khí thoát ra khi bệnh nhân ho hoặc hắt hơi. Nói về triệu chứng của bệnh sởi ở trẻ em, bác sỹ Lê Kim Xuyến cho biết: “Khởi đầu của bệnh trẻ có các biểu hiện như  ho, sổ mũi, chảy nước mắt nước mũi dữ dội, sốt. Đó là bé đã bị viêm lông. Tình trạng này xảy ra thì cơ thể cháu sức đề kháng bị giảm. Sau đó thì cháu sẽ bị phát ban. Đặc điểm của ban sởi là ban phát từ đầu tới chân, khi lặn cũng lặn từ từ theo thứ tự như vậy. Ban này phát rất dữ dội, không như những phát ban thông thường. Khi em bị phát ban da sẽ giống như da hổ, nên người ta gọi là vết lằn da hổ, và lặn rất lâu”.

    Thể bệnh nặng của sởi hay xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi và người lớn trên 20 tuổi. Các biểu hiện bệnh ở người lớn khá mờ nhạt, thường dễ nhầm lẫn với sốt phát ban... Hơn nữa, người lớn mắc bệnh sởi, ít gặp các biến chứng về đường hô hấp. Tuy nhiên, điều nguy hại chính là những di chứng của bệnh sởi ở người lớn thường không ai có thể biết để ngăn chặn. Thông thường, sau khi bệnh nhân tưởng đã khỏi bởi hết sốt, hết phát ban thì sẽ xuất hiện trở lại sốt li bì và khi đó nhiều người đã bị viêm não, màng não với các biến chứng nặng. Bệnh nhân dù khỏi sốt ẽ vẫn có thể dẫn đến các di chứng liệt, động kinh, ngớ ngẩn và tỷ lệ tử vong khá cao, khoảng 15%. Trẻ em có thể bị tiêu chảy, viêm tai giữa, nhiễm trùng đường hô hấp và thanh quản do virus sởi làm giảm hệ miễn dịch.

    Trẻ dưới 12 tháng tuổi nếu không tiêm phòng sởi thì rất dễ mắc. Trẻ được nuôi dưỡng kém, đặc biệt trẻ không được uống Vitamine A, sống trong điều kiện đông đúc và trẻ có hệ miễn dịch giảm do AIDS hoặc các bệnh khác thường mắc sởi nặng. Đối với trẻ bị suy dinh dưỡng thì nguy cơ mắc sởi cao, nhưng  bệnh sởi lại là thủ phạm gây suy dinh dưỡng hoặc làm cho tình trạng suy dinh dưỡng nặng thêm. Trong thời gian bị sởi, trẻ thường kém ăn (nhất là những trẻ bị mọc nốt sởi trong họng), hơn nữa, nhiều trẻ lại bị tiêu chảy trong thời gian này nên tình trạng suy dinh dưỡng càng nặng hơn. Những người khỏi bệnh có thể miễn dịch trong suốt khoảng đời còn lại. Trẻ nhỏ có mẹ đã mắc sởi thường có miễn dịch trong 6 - 8 tháng đầu sau khi sinh. Bác sỹ Lê Kim Xuyến khuyến cáo: “Những bé mắc sởi phải có chế độ chăm sóc đặc biệt, thứ nhất là vấn đề dinh dưỡng. Nếu bà mẹ cho ăn uống không đầy đủ thì nguy cơ suy dinh dưỡng xảy ra rất nhanh chóng và từ đó, sức đề kháng giảm, bé dễ mắc một số bệnh như tiêu chảy, viêm phổi, tình trạng điều trị sẽ phức tạp hơn. Vấn đề cách ly, vệ sinh thân thể cũng rất quan trọng. Bé nào đi nhà trẻ thì nên nghỉ ở nhà, và người mẹ cần biết triệu chứng nào cần đưa con tới khám bệnh viện liền. Khi phát hiện bé sốt cao, thở nhiều, thở nhanh, lừ đừ thì đưa con tới cơ sở y tế gần nhất”.

    Sởi là một bệnh hay gặp ở trẻ nhỏ nhưng nếu biết chăm sóc, sẽ không đáng lo ngại. Ngược lại, sẽ dễ dẫn đến những biến chứng rất nguy hiểm, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Do không có thuốc đặc trị bệnh sởi, huyết thanh chỉ có tác dụng giảm nhẹ tiến trình của bệnh nên cần chú ý thực hiện theo chỉ định của thầy thuốc. Về cách phòng bệnh, các bậc cha mẹ cần tiêm phòng vắc-xin sởi cho trẻ theo lịch sau:

    Mũi 1: Khi trẻ tròn 9 tháng tuổi.

    Mũi 2: Tiêm nhắc lại trong chiến dịch tiêm nhắc vắc-xin sởi.

    Chúng ta cũng có thể tiêm mũi đầu tiên ngay lúc trẻ được 6 tháng tuổi. Mũi tiêm này chỉ chứa vắc-xin sởi. Tại các tỉnh, thành phố hiện có vắc-xin tiêm 1 lần ngừa được cả 3 bệnh: sởi, rubella, quai bị nhưng không miễn phí. Các gia đình có điều kiện nên tiêm loại vắc-xin này.

Vân Anh