Tuyến
tiền liệt (TTL) là một tuyến nhỏ
gồm hai thùy nằm ở
cổ bàng quang. TTL có
chức năng tiết ra một phần của tinh dịch. Ung thư
(UT) TTL là một loại UT thường gặp
ở đàn ông. Nếu được phát hiện và
điều trị sớm, tỉ lệ khỏi rất cao.
Làm sao
phát hiện UT TTL
UT
TTL phát triển từ các tế bào bên trong TTL. Khi
bắt đầu bị UT hóa, đầu tiên các tế bào
tạo thành các cụm UT nhỏ nằm bên trong TTL. Dạng UT
khu trú này tương đối phổ biến, ảnh hưởng
đến khá nhiều đàn ông lớn tuổi.
Trong
nhiều trường hợp, dạng khu trú này tồn tại nhiều
năm, thậm chí có khi vài chục năm trước khi nó
xâm lấn ra khỏi lớp vỏ ngoài của TTL. Dạng khu trú
này có thể chữa khỏi bằng phẫu thuật hoặc
tia phóng xạ.
Khi
đã phát triển ra khỏi lớp vỏ ngoài, UT TTL có thể xâm
lấn các hạch bạch huyết xung quanh, di căn ra xương, gan,
hay trực tràng. Khi đã di căn, UT thường không còn khả
năng chữa khỏi được nữa, mặc dù nó có thể kiềm chế
bằng thuốc thêm một vài năm.
UT
TTL thường phát triển tương đối chậm. Do đó, khoảng
80 - 90% đàn ông bị dạng UT này ở giai đoạn khu trú có
thể được chữa khỏi. Mặc dù tỉ lệ chữa khỏi sụt
giảm rất nhiều một khi UT đã xâm lấn và di căn, nhiều
người vẫn có thể kéo dài cuộc sống của họ với các
loại thuốc mới hiện nay.
Ở
các giai đoạn đầu tiên, khi UT còn khu trú bên trong TTL,
bệnh nhân thường chưa có triệu chứng. Khi đã xâm lấn
vào niệu đạo hoặc cổ bàng quang, nó có thể gây ra các
triệu chứng sau:
Tiểu
tiện khó khăn.
Dòng
nước tiểu bị yếu đi.
Đi
tiểu lắt nhắt nhiều lần.
Tiểu
tiện khó kiểm soát, tức là khi đã muốn đi
tiểu thì cần phải tiểu ngay, khó cầm lại
được.
Bí
tiểu.
Bị
nhiễm trùng đường tiểu tái phát.
Có
máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch.
Khi
đã di căn đến các hạch, xương hay các cơ quan
khác, nó có thể gây sưng hạch, sụt cân, thiếu
máu, hụt hơi…
Các nguy
cơ của UT TTL?
Một
số yếu tố làm tăng nguy cơ của UT TTL là:
Tuổi
55 trở lên. Theo các số liệu điều tra tại
Mỹ, các cụm UT TTL được phát hiện thấy ở 30%
đàn ông độ tuổi 60 và 50% - 70% ở độ tuổi
80. Nói chung, ¾ các trường hợp UT TTL được chẩn đoán
ở đàn ông trên 65 tuổi.
Chế
độ ăn uống nhiều chất béo, đặc biệt là chất
béo động vật, ăn ít rau, quả, là các yếu
tố có liên quan đến việc làm tăng nguy cơ
UT TTL. Cũng có một số bằng chứng cho thấy rằng,
cách ăn uống không đủ chất selen và vitamin E cũng có thể
góp phần vào việc tăng nguy cơ.
Phòng ngừa
UT TTL
Chúng
ta có thể làm giảm bớt nguy cơ UT TTL bằng
cách tránh các yếu tố nguy cơ như: giảm bớt sử
dụng chất béo, nhất là chất béo động vật.
Hiện nay, chưa có đủ bằng chứng khẳng định việc sử
dụng vitamin E hay chất selen có thể giảm nguy cơ UT TTL.
Có công trình nghiên cứu ở Italia cho rằng, ăn nhi cà chua
đã nấu chín cũng có thể làm giảm bớt nguy cơ bị bệnh
này. Điều quan trọng và đã thấy có kết quả tương đối
rõ rệt là nên đi khám để phát hiện sớm UT và điều
trị nó ở giai đoạn sớm. Hiệp hội UT Mỹ đã đưa ra
những khuyến cáo sau đây:
Đàn
ông từ 50 tuổi trở lên hàng năm nên đi khám bác sĩ
để được thử máu và đo mức kháng nguyên đặc trưng
của TTL (Prostate Specific Antigen - PSA) và từ tuổi 40 trở
lên nên được khám TTL hàng năm để xem TTL có bị to hay
không.
Những
đàn ông mà có người trong gia đình đã mắc bệnh
UT TTL khi còn trẻ, nên được khám để phát hiện
UT TTL theo cách thức kể trên ở tuổi sớm
hơn.
Khi
thấy có máu trong nước tiểu hay tinh dịch, hoặc có các
triệu chứng như đi tiểu đau, tiểu rắt… (đã kể trên)
thì nên đến bác sĩ để được khám bệnh càng sớm càng
tốt.
Chẩn
đoán bệnh
Chẩn
đoán bệnh được thực hiện bằng cách hỏi, khám bệnh
và thực hiện các xét nghiệm để phát hiện sớm UT
TTL. Đặc biệt, chúng ta nên cho bác sĩ biết xem đã có
từng bị các bệnh nào khác của TTL hay không, ví dụ như
là viêm hoặc sưng TTL lành tính. Nên thăm khám, thử PSA
xem có gì bất thường, bác sĩ sẽ làm sinh thiết dưới
sự trợ giúp của siêu âm để chẩn đoán và xếp hạng
UT.
Cách
điều trị:
Cách
điều trị thường dựa vào yếu tố, như là
sự lan tràn của bệnh, tuổi tác, các bệnh tật hiện
tại của bệnh nhân, dự đoán thời gian còn sống là
bao lâu, ý muốn và khả năng chịu đựng
của bệnh nhân khi xảy ra các tác dụng phụ của thuốc.
Các cách này có thể là: - Giám sát và chờ đợi thường
được áp dụng cho những đàn ông lớn tuổi bị bệnh
nặng được cho là không sống thêm được bao lâu nữa.
Điều
trị bằng tia phóng xạ.
Phẫu
thuật cắt bỏ TTL.
Sử
dụng các chất chống lại hormone nam tính.
Những
điều cần lưu ý:
Ăn
ít chất béo, nhiều rau quả có thể giúp giảm nguy cơ bị
UT này. Phát hiện và điều trị sớm UT này bằng cách
đi khám bác sĩ hàng năm từ tuổi 40 để được khám TTL
và thử máu nhằm đo mức kháng nguyên đặc trưng của TTL
từ tuổi 50, là các phương pháp đang được áp dụng một
cách phổ biến ở Mỹ.
Theo SK-ĐS |