Trẻ
em là đối tượng đặc
biệt trong sử dụng thuốc, vì
thế, cần hết sức thận trọng
để tránh “tai nạn đáng tiếc”. Khi trẻ
bị bệnh, cách an toàn nhất là
đưa trẻ đi khám bệnh để
được bác sĩ khám và chỉ định dùng thuốc.
Để trẻ uống thuốc
dễ dàng và không sợ hãi
Trước
hết, ta cần chọn dạng thuốc thích hợp cho trẻ. Đó
là dạng thuốc lỏng như: si-rô, hỗn dịch, nhũ
dịch hoặc thuốc giọt hòa vào nước để uống. Đây là
các thuốc đã được bào chế thơm, ngọt nên
trẻ rất thích uống. Ngoài các thuốc này, còn có
các dạng thuốc bột, thuốc cốm đựng trong gói, khi uống
sẽ hòa với nước thành dạng lỏng có mùi thơm, vị ngọt,
dễ uống đối với trẻ em. Còn thuốc dạng viên uống,
chỉ nên dùng cho trẻ lớn, có khả năng nuốt được thuốc
viên. Không nên nghiền nhỏ viên thuốc hoặc mở viên nang
cho trẻ em uống vì có một số loại thuốc chứa dược
chất rất đắng, sẽ làm cho trẻ rất sợ hãi việc uống
thuốc.
Điều
cần lưu ý nữa là không nên hù dọa, tạo không khí căng
thẳng mà cần mềm mỏng, kiên trì thuyết phục cho trẻ
uống thuốc.
Cách cho trẻ
uống thuốc
Đối
với trẻ còn quá nhỏ, nên cho trẻ nằm hơi dốc, đầu
cao hơn một chút và hơi nghiêng qua một bên để tránh sặc
thuốc. Dùng ngón tay cái của bàn tay đang ôm trẻ ấn vào
cằm để mở miệng trẻ, bàn tay kia dùng muỗng để đổ
thuốc vào. Ở nước ngoài, người ta dùng ống nhỏ giọt
hay bơm tiêm không có kim (loại bơm tiêm dùng một lần bán
ở nhà thuốc) thay cho muỗng lấy thuốc lỏng và lấy thể
tích chính xác dùng cho trẻ, nhỏ từ từ vào miệng trẻ,
khi ấy, việc cho trẻ uống thuốc sẽ dễ dàng và tốt
cho trẻ hơn.
Đối
với trẻ lớn hơn, nên để trẻ đứng hoặc để uống
thuốc với đầu hơi nghiêng ra sau chứ không ngửa hẳn.
Nếu được, nên hòa thuốc dạng lỏng vào ly nước và
khuyến khích trẻ tự cầm ly uống.
Cách nhỏ
thuốc vào mũi cho trẻ
Đối
với trẻ còn nhỏ, trước khi nhỏ mũi, nên nhúng lọ thuốc
vào nước ấm để giúp dung dịch có độ ấm nhất định.
Những nước có khí hậu lạnh rất cần làm điều này
để niêm mạc mũi của trẻ không bị kích thích. Trước
khi nhỏ mũi cho trẻ, nên rửa tay thật sạch.
Cách
nhỏ thuốc: Ẳm ngửa trẻ. Lấy thuốc vào ống
nhỏ giọt và nhỏ vào lỗ mũi cho trẻ đúng số
giọt quy định. Nhỏ thuốc xong nên để đầu trẻ ngửa
khoảng 5 phút. Lưu ý: nếu thấy trẻ hít thuốc mà bị
ho, phải dựng trẻ ngồi thẳng, lấy tay vỗ nhẹ vào lưng
của trẻ để giúp tống thuốc ra khỏi đường hô hấp.
Đối
với trẻ lớn hơn, nên cho trẻ nằm ngửa, gối được
đặt dưới vai và cổ, đầu ngửa ra. Phụ huynh ngồi ở
phía sau đầu trẻ và tay kia nhỏ thuốc vào mũi. Nhỏ thuốc
xong nên để trẻ nằm trong 5 phút để giữ thuốc trong
mũi.
Không cho thuốc uống
vào thức ăn, thức uống của trẻ
Không
nên trộn thuốc vào sữa, bột hay thức ăn, thức uống.
Mùi vị thơm ngon của thức ăn, thức uống sẽ hòa lẫn
với mùi lạ của thuốc. Trẻ kén ăn hay nhạy cảm mùi
vị sẽ phản ứng, từ chối thức ăn, thức uống đã được
pha thuốc, dù đó là những thứ mà trước đây trẻ ưa
thích. Đối với trẻ lớn hơn, trộn thuốc như thế trẻ
sẽ cho là mình bị đánh lừa và mất lòng tin ở cha mẹ.
Phải
cho trẻ dùng thuốc theo đơn thuốc. Tức là phải
thực hiện 4 đúng: đúng thuốc (với tên thuốc ghi trong
đơn), đúng cách sử dụng (như uống hoặc nhỏ
mũi, nhỏ tai), đúng liều và đúng thời gian sử dụng
thuốc (cả về số lần dùng thuốc trong ngày và thời gian
dùng thuốc).
Như
đã nói ở trên, dạng thuốc thích hợp cho trẻ
là dạng lỏng như: si-rô, hỗn dịch, dung dịch, vì
vậy, khi khám bệnh các bậc cha mẹ nên đề nghị
bác sĩ ghi đơn lựa chọn cho con mình thuốc dạng si-rô
hoặc đến mua thuốc tại nhà thuốc nên lưu ý chọn mua
thuốc dạng lỏng.
Tủ
thuốc gia đình nên có thuốc gì
cho trẻ?
Nên
có thuốc giảm đau hạ nhiệt paracetamol (không
được dùng aspirin) để hạ sốt cho trẻ, thuốc kháng
histamin ở dạng si-rô (phénergan, théralène) để trị ho,
nôn ói và dị ứng, gói oresol để bù nước và chất điện
giải khi trẻ bị tiêu chảy. Nên có dung dịch nhỏ mũi
NaCl 0,9% (nước muối sinh lý) để nhỏ mũi khi trẻ bị
nghẹt mũi, sổ mũi, dung dịch sát khuẩn như povidine để
sát trùng các vết thương nhỏ ngoài da. Các thuốc thông
thường này có thể hỏi dược sĩ tại nhà thuốc hoặc
đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng cho trẻ. Xin nhấn
mạnh, nên dùng thuốc thông thường trị các rối loạn
nhẹ ở trẻ sau 3 ngày không thấy đỡ phải đưa trẻ đến
bác sĩ khám bệnh.
Điều
cần đặc biệt lưu ý nữa là các bậc phụ huynh nên cất
giữ thuốc lưu tại nhà thật tốt, không cho trẻ dễ dàng
lấy thuốc.
Lưu
ý trẻ không “chịu”
thuốc
Một
số trẻ có thể quá mẫn cảm (thường
gọi là không “chịu” thuốc) với một số thành
phần của thuốc và có dấu hiệu dị ứng, Vì vậy, cần
theo dõi trẻ trong và sau khi uống thuốc. Trẻ bị dị ứng
thuốc gồm có các triệu chứng: dị ứng nổi mề đay,
mẩn ngứa, vật vã, kích thích, nôn, rối loạn tiêu hóa,
khó thở.
Lúc
này cần phải ngừng thuốc ngay và đứa trẻ đến cơ sở
y tế khám, để bác sĩ có biện pháp điều trị kịp thời.
Sức
khỏe và đời sống |