Nhân viên y tế cơ sở - tưởng nhàn mà không nhàn.

      10h sáng, tại trung tâm y tế xã Tóc Tiên, huyện Tân Thành. Lác đác chỉ có 1-2 người dân đến khám bệnh với những triệu chứng thông thường: nhức đầu, cảm cúm, viêm họng, đứt tay … Mấy nhân viên y tế đang thong thả ghi chép trong sổ trực. Cứ ngỡ công việc ở trạm thật nhàn rỗi, nhàn rỗi đến mức tẻ nhạt… 

      Bác sỹ Lê Văn Đoàn, trưởng trạm Y tế xã Tóc Tiên cho biết: Toàn trạm có 6 biên chế, công tác chuyên môn tại trạm cũng không quá áp lực, mỗi ngày chỉ khám chữa bệnh khoảng 20 bệnh nhân với những bệnh lý đơn giản. Dân số địa phương cũng thấp, chỉ trên dưới 4.500 người. Thế nên không ít người nghĩ nhân viên y tế ở đây khá nhàn. Tuy nhiên, cái “nặng” của cán bộ y tế tuyến cơ sở chính là việc quản lý các chương trình y tế cộng đồng (từ cấp quốc gia tới cấp tỉnh). Với hơn 20 chương trình y tế chia cho 6 người, tính trung bình mỗi người phải kiêm nhiệm tới 3-4 chương trình. Ngay như bác sỹ Lê Văn Đoàn, trưởng trạm, ngoài công tác quản lý chung, cũng phải “gánh” tới 6-7 chương trình như: phòng chống Lao, AIDS, sốt xuất huyết, phòng chống dịch, chưa kể tới việc mỗi tuần phải dành 2 buổi đi tăng cường công tác chuyên môn cho những trạm y tế chưa có bác sỹ.  

      Tương tự như vậy, tại trạm Y tế xã Nghĩa Thành, huyện Châu Đức, nơi có gần 12.000 nhân khẩu nhưng cũng chỉ có vẻn vẹn 6 biên chế. Thậm chí, so với xã Tóc Tiên, trạm Y tế xã Nghĩa Thành còn có phần “thiệt thòi” hơn về  nhân sự. Trạm không có bác sỹ phụ trách, mà trong 6 nhân viên thì có 2 người đang đi học (bao gồm cả trưởng trạm), nên mọi trách nhiệm dồn hết lên vai nữ hộ sinh Lê Thị Dưỡng – là phó trưởng trạm. 4 người phụ trách tới 24 chương trình y tế (kể cả chương trình y tế quốc gia), nên các nhân viên y tế của trạm luôn phải trong tình trạng “vắt chân lên cổ” mà chạy, nhất là vào những thời điểm diễn ra chiến dịch tiêm chủng mở rộng. “Khó khăn nhất ở đây là không có bác sỹ, điều kiện trang thiết bị không đủ để chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, thêm nữa là do trạm ít người nên ca trực đêm chỉ có 1 người. Trong những trường hợp gặp sự cố thì xử lý rất khó khăn do không có người hỗ trợ” nữ hộ sinh Lê Thị Dưỡng cho biết: 

      Nhân viên y tế cơ sở - cán bộ  dân vận giỏi 

      Không chỉ làm nhiều việc, nhân viên y tế tuyến cơ sở còn phải kiêm nhiệm nhiều “vai” nữa. “Bí quyết” nghề nghiệp mà nhân viên y tế cấp xã nào cũng thuộc lòng là phải hòa đồng, gần gũi với người dân.:  “Làm ở trạm y tế phải có kiến thức tổng hợp. Về kiến thức là phải đa khoa và phải có kiến thức tổng hợp về xã hội. Nếu anh làm ở bệnh viện thì anh chỉ biết chuyên khoa của anh, chuyên khoa Nhi thì làm nhi, ngoại thì làm ngoại. Nhưng làm ở trạm Y tế thì phải làm tất cả. Thứ hai là khi cần từ giao tiếp đến công tác chỉ đạo, công tác truyền thông, tuyên truyền, gặp trường hợp nào cũng phải tự giải quýêt hết hết” Bác sỹ Lê Văn Đoàn, trưởng trạm Y tế xã Tóc Tiên nói.

      Còn  bác sỹ Hà Văn Thanh, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tân Thành, người có nhiều năm “nằm vùng” tại trạm y tế xã, cũng chia sẻ “Nếu chúng ta làm nhân viên y tế tại các trạm y tế xã, thị trấn thì phong cách cũng phải khác với các nhân viên y tế tuyến tỉnh, tuyến trung ương. Vì ở cơ sở dù anh là bác sỹ thì cũng phải là điều dưỡng, là hộ lý, thì mới được người dân tin cậy. Đặc biệt người cán bộ y tế ở cơ sở phải có nghiệp vụ chuyên môn vững thì mới tạo được lòng tin ở dân. Vững ở đây là vững để biết được mức độ bệnh lý này tuyến mình có thể xử lý được, mức độ bệnh lý kia phải chuyển lên tuyến nào. Mình phải tư vấn đúng tuyến. Mà khi người dân đã tin mình rồi thì đảm bảo anh thực hiện tất cả các chương trình đều tốt.  

      Y tế  cơ sở- gian truân còn nhiều.

      Hiện nay, 100% xã phường đều có trạm y tế, và  chính lực lượng cán bộ y tế tuyến cơ sở này đã góp phần không nhỏ vào việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, khắc phục tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến tỉnh. Tuy nhiên, trong thực tế, việc triển khai các hoạt động y tế chuyên môn tại cơ sở còn gặp không ít khó khăn, mà khó khăn trong việc thiếu nhân sự (như chúng tôi vừa kể) là dẫn chứng minh họa sống động nhất. Bên cạnh đó, sự thiếu thốn về cơ sở vật chất, sự “tụt hậu” về nghiệp vụ chuyên môn, cộng với đồng lương ít ỏi cũng trở thành “rào cản” không nhỏ cho đội ngũ nhân viên y tế tuyến cơ sở. Bác sỹ Lê Văn Đoàn, người đã có “thâm niên” 20 năm gắn bó tại trạm y tế xã mà đôi khi cũng cảm thấy chạnh lòng “Có những lúc nhìn những người bạn của mình làm việc ở tuyến tỉnh, thậm chí làm ở tuyến trung ương, trợ lý cho thày này, thày kia, thậm chí lên cả truyền hình nói chuyện  cũng suy nghĩ lắm chứ… mình, cũng học với họ, sức học tương đương nhưng mình cứ ở mãi dưới xã thì lâu dần kiến thức mình thua họ nhiều lắm.  

      Nhưng cũng không ít niềm vui

      Hầu hết nhân viên y tế trạm y tế xã đều cho rằng, niềm vui lớn nhất mà họ nhận được khi công tác tại đây chính là nhận được sự quý trọng của người dân. Bác sỹ Lê Văn Đoàn kể rằng, sau khi được chữa khỏi, nhiều bệnh nhân mang đến tận nhà biếu ông khi cặp gà nhà nuôi, khi thì ký khoai lang nhà trồng. Nhận thì không nỡ, mà từ chối thì họ lại giận lẫy “bác không nhận thì lần sau tui không dám đến khám nữa”. Ra đường, chẳng mấy ai trịnh trọng gọi ông là “bác sỹ”, mà rất thân mật “anh Đoàn, bác Đoàn, ông Đoàn”, như người nhà mình vậy.

      Còn nữ hộ sinh Lê Thị Dưỡng, được công tác ngay trên mảnh đất nơi mình sinh ra lại giúp cho công việc của chị được thuận lợi hơn nhiều. Chị cho biết: “Làm Y tế địa phương, mình cũng là dân địa phương nên có thuận lợi là thông thạo địa bàn, rồi trong công tác xã hội, chính quyền, đoàn thể, hay đối với nhân viên y tế ấp thì cũng thuận lợi hơn so với nhân viên y tế ở nơi khác đến đây làm việc.

      Có lẽ, chính sự gần gũi, hòa đồng của nhân viên y tế tuyến cơ sở với người dân khiến cho những lời phàn nàn về thái độ, y đức ở các trạm y tế xã, phường hầu như không có. Nói dân nghe, làm dân tin, đó chính là phần thưởng lớn nhất mà những người làm công tác y tế tuyến cơ sở nhận được trong cuộc đời công tác của mình.

                                                              Vân Anh