Trong quá trình xây dựng và  phát triển của một quốc gia, không thể  thiếu vai trò của khoa học công nghệ, trong đó, đội ngũ trí thức khoa học là chủ thể đóng vai trò quyết định. Hướng đến Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ V, chúng tôi xin giới thiệu bài viết của ông Trần Văn Khánh, Nguyên Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật tỉnh BR-VT.

     Ngay sau Cách mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9/1945, trong công bố tìm người tài đức, Bác Hồ đã viết: “Nhà nước cần phải được kiến thiết, kiến thiết cần phải có nhân tài. Trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người tài đức. E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc hiện tài không thể xuất thân. Khuyết điểm đó tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa đổi điều đó và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết…”

     Nhận thức được tầm quan trọng và vai trò của trí thức trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Hội nghị BCH Trung ương Đảng lần thứ 7 (khóa X) ngày 6/8/2008 về “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, đã nêu: “Trí thức Việt Nam là lực lượng lao động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình xây dựng và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế… Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh là trực tiếp nâng cao tầm trí tuệ của dân tộc, sức mạnh của đất nước, năng lực lãnh đạo của Đảng và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị”.

     Trên  địa bàn tỉnh BR-VT, ngay sau khi được thành lập, nhận thức rõ tầm quan trọng của đội ngũ trí thức KHKT trong việc tham gia xây dựng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước; vào tháng 12/1997, Tỉnh ủy, UBND đã cho phép thành lập Liên hiệp các Hội KHKT nhằm huy động đội ngũ trí thức vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đến nay sau 13 năm xây dựng và phát triển, Liên hiệp các Hội KHKT cuả tỉnh đã có 19 hội thành viên, 250 chi hội và trên 15.000 hội viên, chiếm 60% đội ngũ trí thức trong tỉnh. Liên hiệp hội thành viên đã triển khai nhiều hoạt động như đóng góp ý kiến vào các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, giáo dục và đào tạo; tư vấn, phản biện giám định xã hội… Tuy nhiên, hoạt động của Liên hiệp hội và các hội thành viên vẫn chưa mạnh, chưa thu hút được nhiều lực lượng trí thức KH&CN tham gia. Chính vì vậy, để tập hợp, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức KH&CN trên địa bàn tỉnh, cần phải xây dựng Liên hiệp hội thành tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh, cần có sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện của các cấp ủy đảng, chính quyền và các ban ngành đoàn thể hữu quan. Để có thể huy động và khai thác hết tiềm lực của các nhà tri thức, các nhà khoa học trong và ngoài tỉnh vào công cuộc xây dựng và phát triển tỉnh nhà, chúng ta cần quan tâm một số vấn đề sau:

     Một là, chúng ta cần triển khai sâu rộng và có chất lượng trong toàn Đảng và hệ thống chính trị Nghị quyết 27-NQ/TW (khóa X) “Về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” với những chủ trương, giải pháp thật khả thi. Mặc dù Tỉnh ủy đã tổ chức nhiều hình thức triển khai Nghị quyết và xây dựng kế hoạch thực hiện Nghị quyết, nhưng cần phải tiếp tục chỉ đạo, kiểm tra, uốn nắn để đưa Nghị quyết phát huy được hiệu quả trong thực tế cuộc sống sinh động của toàn xã hội. Một mặt chúng ta phải có kế hoạch chương trình hành động thực hiện nghị quyết của Đảng, mặt khác phải đề xuất Nhà nước sửa đổi các văn bản pháp quy phù hợp với nghị quyết Đảng. Có như vậy mới tạo ra sức mạnh tổng hợp, đưa quan điểm nghị quyết của Đảng thành hiện thực

     Hai là, muốn đào tạo đội ngũ trí thức giỏi, về lâu dài, nước ta cần cải cách toàn diện nền giáo dục. Trong thời gian qua, công tác giáo dục và nâng cao dân trí đã được chúng ta làm khá tốt. Các cấp học từ mầm non đến phổ thông đều phát triển mạnh mẽ, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao và ổn định, các điều kiện cho phát triển giáo dục (cơ sở vật chất trường học, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên được tăng cường). Công tác giáo dục tiểu học, trung học cơ sở của tỉnh đều đạt chuẩn sớm hơn so với các tỉnh trong khu vực. tuy nhiên công tác đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài của tỉnh cần phải có sự tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư mạnh mẽ hơn, đặc biệt là đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, đủ sức đáp ứng cho yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan lạnh đạo, quản lý, các cơ sở sản xuất kinh doanh ở trong và ngoài nước đóng trên địa bàn tỉnh. Tôi đề nghị lãnh đạo tỉnh cần quan tâm theo dõi thường xuyên kiểm tra, giám sát, chỉ đạo, giao việc và có sự chỉ đạo đầu tư đúng mức về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ cho các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề đang có tại tỉnh với tinh thần nâng cao chất lượng đào tạo ngày càng cao, tạo sự gắn bó giữa các trường, liên kết giúp đỡ nhau, khai thác lợi thế của từng trường để cùng đi lên. Nên lấy các trường làm lực lượng nòng cốt liên kết với các trường đại học, cao đẳng lớn trong và ngoài nước để đào tạo đội ngũ cán bộ sau đại học, công nhân lành nghề có chất lượng cao cho tỉnh. Thời gian vừa qua, 2 trường Đại học quốc gia Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã đề nghị với Tỉnh ủy, UBND tỉnh cho phép tham gia tư vấn phản biện các kế hoạch phát triển và đào tạo đội ngũ cán bộ cho tỉnh. Nên coi đây là một mô hình cần nhanh chóng cụ thể hóa để tạo ra những bước phát triển mới vững chắc cho tỉnh. Trong đào tạo cần chú ý chỉ đạo việc xây dựng đội ngũ cán bộ vừa hồng vừa chuyên. Hiện nay trong công tác đào tạo có thể giỏi về chuyên nhưng hồng đáng lo. Nên nhớ lời dạy của Bác Hồ “Phải đào tạo đội ngũ cán bộ vừa hồng vừa chuyên”. Người tài phải biết mình cần phục vụ ai; phải kiên quyết khắc phục tình trạng trong đào tạo cán bộ là chạy theo bằng cấp nên chất lượng chưa cao, làm giảm sức mạnh lãnh đạo, quản lý của chúng ta; phải cương quyết thực hiện khẩu hiệu “Học thật, thi thật, kết quả thật”.

     Ba là, chúng ta cần có chính sách chiêu hiền đãi sĩ để thu hút người tài về tỉnh làm việc. Các ngành, các cấp cần rà soát ở ngành mình, địa phương mình có nhu cầu lực lượng lao động gì, để đề xuất và chọn người tài về làm việc. Và đã thu hút người tài thì tỉnh cần phải công bố chế độ chính sách đãi ngộ thỏa đáng, cụ thể; chúng ta cần nghiên cứu kinh nghiệm của một số địa phương đã làm. Mặt khác, chúng ta đều biết, đã là trí thức thì phải sáng tạo, đã sáng tạo thì phải có phê phán cái cũ, cái lạc hậu. Sự phản biện thẳng thắn, cởi mở này đôi lúc nặng nề, trái tai. Vì vậy cần phải phát huy tính tự do, dân chủ của trí thực. Đã dùng họ thì phải tin và chịu khó lắng nghe ý kiến đóng góp của họ; cần phải có sự bình đẳng, đánh giá khách quan, trung thực. Vì vậy việc tạo môi trường tự do, dân chủ cho trí thức làm việc là một nhu cầu cần phải có.

     Bốn là, cần tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện thật tốt chỉ thị 42 – CT/TW của Bộ  chính trị về “Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước”. Muốn vậy phải xây dựng Liên hiệp hội, một tổ chức chính trị - xã hội do Đảng thành lập, thành một tổ chức vững mạnh, giữ vững vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết và phát huy sức sáng tạo của độ ngũ trí thức KH&CN, góp phần đưa KH&CN trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước. Để làm được điều này, cần tạo các điều kiện cần thiết về tổ chức bộ máy, nhân sự, cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động của Liên hiệp hội. Đồng thời cần phải làm tốt công tác tuyên truyền đề tập hợp đội ngũ trí thức KHCN, không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết, khả năng sáng tạo của họ. Do đó nên hình thành CLB trí thức và hàng năm lãnh đạo tỉnh cần gặp mặt, đối thoại với trí thức và lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của trí thức (nghe trí thức nói và nói trí thức nghe). Tỉnh ủy, UBND tỉnh cần chỉ đạo các ban ngành hữu quan của tỉnh phối hợp, tạo điều kiện để Liên hiệp hội, các hội thành viên tham gia các hoạt động tư vấn, giám định, phản biện xã hội cũng như tham gia các hoạt động đào tạo, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu, ứng dụng… mà Liên hiệp hội và các hội thành viên có đủ điều kiện đảm nhiệm.

     Mặt khác, cần tạo điều kiện để đội ngũ  trí thức được tham gia từ đầu các nội dung chuẩn bị các chủ trương, nghị quyết, đề án, quy hoạch của tỉnh. Hiện nay, tỉnh có trên 24.000 trí thức, trong đó có đến hơn 90% là trí thức KH&CN, một đội ngũ có trình độ cao mà không phải tỉnh nào cũng có. Nếu biết phát huy tốt vai trò của đội ngũ này và có chế độ chính sách thu hút nhân tài tốt thì nhất định chúng ta sẽ tạo được điều kiện cho đông đảo đội ngũ trí thức có tổ chức đáp ứng tốt yệu cầu phát triển vững chắc sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh nhà.

     Khi còn sinh thời, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã từng nói về sử dụng tri thức: “Theo kinh nghiệm của thế giới và bản thân nước ta, nhất là kinh nghiệm của Bác Hồ, thấy rằng, trí thức tận tụy hay không là tùy thuộc vào chúng ta có tin dùng trí thức hay không, có giao cho họ đảm nhiệm những trọng trách mà họ xứng đáng được đảm nhiệm hay không. Điều đó không tùy thuộc vào bản thân trí thức mà vào lãnh đạo có đủ khả năng thu phục nhân tâm và nhân tài hay không. Thu hút được nhân tài cũng là một tài năng”

     Trần Văn Khánh