Bước vào thế kỷ XX, nước ta có đủ 4 loại hình báo chí: báo in, báo nói, báo hình và báo điện tử. Tính đến nay, cả nước có: 706 cơ quan báo chí in, trong đó có 178 báo và 528 tạp chí; 67 đài phát thanh - truyền hình, gồm 3 đài phát thanh truyền hình trung ương (VTV, VTC, VOV) và 64 đài phát thanh - truyền hình ở các địa phương; 34 báo điện tử, 180 trang tin điện tử của các cơ quan tạp chí, báo, đài và hàng ngàn trang thông tin điện tử ⁽¹⁾ có nội dung thông tin của các cơ quan Đảng, Nhà nước và Chính phủ, các đoàn thể, hội, hiệp hội và các doanh nghiệp…

      Cùng với báo chí trong nước, sự bùng nổ của mạng internet đã làm cho người dân có thể tiếp cận một cách dễ dàng với báo chí, các kênh thông tin nước ngoài. Người dân có nhiều thông tin hơn và ngày càng có nhu cầu biết nhiều thông tin, biết các loại thông tin đa dạng hơn.

      Trong bối cảnh thông tin mênh mông, đa dạng, tức thời, nhiều chiều, nhiều hướng đó, việc giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí là cần thiết và quan trọng xét từ các góc độ sau:

      Thứ  nhất, mục đích tối cao của Đảng ta là thông qua các chủ trương, đường lối, lãnh đạo xây dựng đất nước ta trở thành một nước dân giàu, nước mạnh, xã hội cônh bằng, dân chủ, văn minh. Mục đích đó hoàn toàn phù hợp với ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, phù hợp với xu thế phát triển chung của thế giới. Vì thế, việc báo, chí giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động của mình chính là thực hiện sứ mệnh cổ vũ tập thể, định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội, nhằm góp phần đạt được mục đích cao đẹp đó.

      Thứ  hai, người dân Việt Nam có truyền thống tin vào tính chính xác của các thông tin đăng tải trên báo chí. Những thông tin đó được coi như bằng chứng của sự thật: “báo nói, đài nói” thế, vì thế, việc đưa thông tin trên báo chí có ảnh hưởng cực kỳ lớn đến với dư luận. Thêm vào đó, truyền thống báo chí của nước ta khác với nhiều nước khác, nhất là các nước phương Tây. Người dân Việt Nam nhìn chung vẫn quen với việc đài nói, báo nói là đúng, chứ chưa quen với việc đài, báo cung cấp thông tin để họ tự xử lý để từ đó phân tích, xác định quan điểm và đưa ra quyết định hoặc định hướng suy nghĩ, hành động của mình.

      Thứ  ba, sự chống đối, phá hoại của các thế lực phản động, thù địch, thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình” mà báo chí là một công cụ được các lực lượng này khai thác một cách triệt để không phải không có những tác dụng nhất định đối với suy nghĩ của một bộ phận người dân. Vì thế, việc khẳng định chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng trên báo chí là hết sức cần thiết để đưa các quan điểm, chủ trương đó vào cuộc sống thường ngày của người dân, tạo nên sự “miễn dịch”, “nền tảng” để người dân có cơ sở phân tích, xử lý, các thông tin mà mình tiếp cận được, đặc biệt đối với những nguồn thông tin từ nước ngoài.

      Thứ  tư, ở nước ta, Đảng ta là Đảng duy nhất cầm quyền, tuy nhiên, việc giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí về nguyên tắc hoàn toàn không mâu thuẫn với tự do ngôn luận, tự do báo chí. Bởi như trên đã phân tích, mục đích của Đảng không có gì khác ngoài việc đưa đất nước trở thành một nước dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh, hội nhập với thế giới, nâng cao vị thế, sự đóng góp của đất nước đối với cộng đồng quốc tế.

      Trên thực tế, thời gian qua, qua các ý kiến trong các cuộc hội nghị, hội thảo, toạ đàm, các cuộc họp báo chí hàng tuần của cơ quan quản lý báo chí… cho thấy, các cơ quan báo chí về cơ bản giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí. Điều đó thể hiện đặc biệt rõ nét trong việc tuyên truyền về các ngày lễ lớn của dân tộc, các sự kiện lớn của đất nước, các vấn đề “nóng” từ địa phương, cơ sở. Hiện nay, trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng đều đồng loạt đăng tải và đặt vào vị trí trang trọng, dễ thấy nhất dự thảo các văn kiện trình Đại hội XI và ý kiến đóng góp của độc giả cho các văn kiện đó…; Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội… Nhiều cơ quan báo chí đã có những sáng kiến hay trong việc triển khai các định hướng, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, được người dân đón nhận, tiếp cận một cách tự nhiên, không khiên cưỡng.

      Nhiều cơ quan báo, phóng viên đã thể hiện rõ  bản lĩnh nghề nghiệp, đạo đức người làm báo, tính nhạy cảm, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của người làm báo trong đấu tranh chống tiêu cực, các tệ nạn xã hội... Nhiều tờ báo được bạn đọc đón đọc, mong đợi.

      Bên cạnh việc xác định rõ cần có ý thức chính trị trong giữ vững định hướng, tôn chỉ mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí, cùng với những đóng góp to lớn của giới báo chí nói chung, trên thực tế, vẫn còn một số cơ quan báo chí lúc này, lúc khác xa rời tôn chỉ, mục đích của mình, xa rời định hướng thông tin, đưa những thông tin bất lợi, thông tin nhạy cảm, thiếu chính xác làm ảnh hưởng đến quan hệ đối ngoại, đến lợi ích quốc gia, gây phương hại cho nền kinh tế…

        Một câu hỏi được đặt ra là, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, liệu việc giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí có gặp khó khăn, trở ngại gì không, và những khó khăn, trở ngại đó là gì?

        Tôi xin bắt đầu phần này từ một hoạt động báo chí diễn ra cách đây gần 1 tuần. Đó là Hội nghị phát hành báo, tạp chí của Đảng khu vực đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung bộ, nhằm đánh giá tình hình thực hiện Chỉ thị số 11/CT-TW, ngày 28/12/1996, của Bộ Chính trị “Về việc mua và đọc báo, tạp chí của Đảng” thời gian qua và bàn giải pháp nâng cao số lượng và chất lượng phát hành báo, tạp chí của Đảng, do Báo Nhân Dân, Tạp chí Cộng sản, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam và Thành ủy Hải Phòng phối hợp tổ chức ngày 25/9, tại Hải Phòng.

      Tại Hội nghị đó, bên cạnh việc khẳng định những kết quả, những nỗ lực mà báo, tạp chí Đảng đạt được, các đại biểu tham dự đã bày tỏ những ý kiến và đánh giá một cách khá khách quan về sự khó khăn trong việc phát hành báo và tạp chí của Đảng nói chung, Tạp chí Cộng sản và Báo Nhân Dân nói riêng. Nhiều tỉnh, tỷ lệ phát hành báo và tạp chí của Đảng trên tổng số tổ chức cơ sở đảng còn thấp. Mặc dù các cấp ủy và Ban Tuyên giáo, Bưu điện các cấp, nhất là cấp tỉnh/thành phố, quận/huyện, đã thường xuyên tổ chức tuyên tuyền, quán triệt tinh thần Chỉ thị 11 của Bộ Chính trị đến cán bộ, đảng viên và nhân dân; Ban Tuyên giáo các cấp thường xuyên phối hợp chặt chẽ với Bưu điện tỉnh, thành phố tiến hành kiểm tra, giám sát, đôn đốc các đơn vị đặt mua báo, tạp chí của Đảng; hằng quý và 6 tháng, rà soát, thống kê các chi bộ, đảng bộ đặt mua báo, tạp chí của Đảng; nhiều bưu điện tỉnh, thành phố và quận, huyện phối hợp với Ban Tuyên giáo các cấp triển khai nhiều biện pháp như: mở rộng mạng lưới phát hành, cải tiến khâu khai thác, nâng cao chất lượng chuyển phát, rút ngắn thời gian chuyển phát, phát huy các điểm bưu điện xã, các đại lý bán lẻ, tổ chức các hội nghị khách hàng...Thế nhưng, việc mua và đọc báo, tạp chí của Đảng ở các tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung bộ còn có không ít hạn chế, yếu kém và gặp nhiều khó khăn...(tham khảo thêm tại địa chỉ http:/www.tapchicongsan.org.vn).

      Những nhận xét về việc phát hành báo chí Đảng, đã một phần cho thấy mức độ tiếp nhận, đón đọc của độc giả đối với báo chí Đảng không như chúng ta mong đợi và kỳ vọng. Và như vậy, hiệu quả của việc đưa thông tin chính thống của Đảng, Nhà nước đến người dân bị hạn chế. Tình trạng này không phải mới diễn ra mà đã kéo dài trong nhiều năm qua. Trong khi đó, nhiều báo chí của Đảng, đặc biệt là Báo Nhân Dân và Tạp chí Cộng sản có lẽ là hai cơ quan báo chí luôn hết sức tuân thủ và nghiêm túc trong việc giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí.

      Tạp chí Cộng sản trong thời gian qua, nhằm đến được với đông đảo bạn đọc ở các đối tượng, trình độ, nhu cầu thông tin khác nhau, đã có nhiều đổi mới, thực hiện việc đa dạng hoá các ấn phẩm với sự ra đời của Tạp chí Cộng sản điện tử; Tạp chí Cộng sản – chuyên đề cơ sở; Chuyên san Hồ sơ sự kiện. Đội ngũ cán bộ phóng viên, biên tập viên… của Tạp chí phần lớn là những người được đào tạo chính quy về báo chí, về các chuyên ngành cơ bản, có kinh nghiệm làm báo, có sự nhạy cảm cao về chính trị và có sự am hiểu nhất định về một lĩnh vực, hoặc chuyên ngành khoa học cụ thể, thường xuyên được theo các khoá học bồi dưỡng, nâng cao trình độ về lý luận chínhtrị, về chuyên môn, về nghiệp vụ báo chí… Thế nhưng các sản phẩm do đội ngũ này làm ra chưa được đón đọc như mong muốn.

      Nguyên nhân dẫn đến tình hình này là từ đâu? Từ người thụ hưởng thông tin, người cung cấp thông tin, hay cả hai, hay còn có lý do nào khác?

      Để trả lời câu hỏi này, nhằm giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng của Đảng trong hoạt động báo chí, chúng tôi có một số suy nghĩ sau:

      Một là, cần xác định rất rõ rằng, hiện nay đang có sự cạnh tranh thông tin, tranh giành bạn đọc và khẳng định tầm ảnh hưởng của thông tin rất lớn, rất gay gắt. Bởi người đọc có thể đọc bất cứ cái gì, ở bất cứ đâu, và từ đó quyết định việc sẽ lựa chọn kênh thông tin mà họ cho là đúng, là phù hợp, nên nếu báo chí Đảng ít nói, đề cập sơ sài đến vấn đề nào đó, mà trên thực tế vấn đề đó đang diễn ra, thậm chí đang rất “nóng” trong xã hội, thì đó sẽ là vùng “trắng” để các kênh thông tin khác chiếm lĩnh, gây ảnh hưởng, định hướng suy nghĩ của người đọc, và từ đó ảnh hưởng đến cách hành xử của họ. Những gì chúng ta không nói, ít nói, người khác sẽ nói, nói nhiều, và “mưa dầm thấm lâu”, những thông tin đó không phải không có người nghe.

      Hai là, tính sắc sảo, am hiểu vấn đề, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ những người làm báo để phát hiện đúng vấn đề, có những bài viết có tính thuyết phục, có tính khoa học, khách quan để, một mặt, bảo vệ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, mặt khác, đấu tranh có lý lẽ, có cơ sở khoa học với các quan điểm khác, trái với quan điểm của Đảng; đấu tranh với các quan điểm của các thế lực thù địch, phản động.

      Ba là, xác định đúng đối tượng bạn đọc đích của mình, phát hiện ra vấn đề mà họ quan tâm để có thông tin kịp thời, đáp ứng nhu cầu của họ, trở thành địa chỉ, chỗ dựa tin cậy của họ. Để xác định được các thông số đó, cần có các cuộc điều tra công phu để tìm hiểu thật sâu sắc đối tượng bạn đọc của các cơ quan báo chí, trong đó đặc biệt là điều tra về đối tượng bạn đọc của báo chí Đảng, để tìm hiểu nhu cầu, mong muốn… của họ, để trên cơ sở đó xây dựng hệ thống tin bài phù hợp, và qua những tin bài đó tuyên truyền về chủ trương đường lối của Đảng một cách tự nhiên, khách quan, dễ ngấm, dễ thấm…/.

                                                                          Nguyễn Thúy Anh- TCCS