Sản phẩm chưa tiếp cận được du khách

    Theo khảo sát của Trung tâm nghề tỉnh trong đề tài nghiên cứu làng nghề truyền thống của TS Trần Xuân Ruệ, trên địa bàn tỉnh có khoảng hơn chục làng nghề  truyền thống rải khắp tại 8 huyện, thị thành trong tỉnh. Trong số này có những làng nghề được xem là đặc sản nổi tiếng đó là: Rượu Hòa Long, bánh tráng An Ngãi, đúc đồng Long Điền, sò ốc Mỹ nghệ… Tuy nhiên, các làng nghề này đa số đều trong tình trạng tồn tại cho có chứ chưa hề có chiến lược phát triển nào để làng nghề thật sự là điểm tìm đến của du khách. 

    Theo chị Trần Thanh Liêm, chủ cơ sở sản xuất mỹ nghệ Thanh Liêm, hiện các sản phẩm thủ công rất được du khách, nhất là khách nước ngoài yêu thích. “Tuy nhiên cái khó của chúng ta là chưa có cách đưa sản phẩm của mình tiếp cận với họ. Một phần do công tác tuyên truyền còn kém, phần khác là các sản phẩm của chúng ta làm ra không phù hợp với yêu cầu của khách”. Như dẫn chứng cho lời nói của mình, chị Liêm đưa cho chúng tôi xem một số mẫu hàng là đồ trang sức như nhẫn, vòng đeo tay, vòng đeo cổ, hoa tai… được làm từ nguyên liệu là sò ốc chị vừa được một khách hàng người Nga đặt hàng, chị giải thích: Đa số sản phẩm mình làm ra thiên về bình dân, các chi tiết không cầu kỳ, tinh xảo, mẫu mã lại cũ nên khách họ không thích. “Những mẫu này là do khách thiết kế và mình làm theo yêu cầu về cả kiểu dáng, chất liệu. Để sản phẩm được khách hàng thích, người nghệ nhân phải luôn thay đổi kiểu dáng, mẫu mã và cách phối giữa nhiều loại chất liệu để tạo sự mới lạ và độc đáo cho sản phẩm”, chị Liêm cho biết thêm. Và cũng chính từ sự luôn tìm tòi và sẵn sàng thử nghiệm trên nhiều hình thức khác nhau, chị đã tạo ra bộ nữ trang bằng sò ốc đẹp mắt được nhiều quan khách cũng như các thí sinh trong cuộc thi Hoa hậu quí bà đẹp và thành đạt năm 2009 yêu thích khi được tặng làm quà kỷ niệm.

Mỹ nghệ sò ốc,một trong những sản phẩm truyền thống được nhều du khách chọn làm quà khi tới Vũng Tàu

    Trong khi đó, theo Thạc sĩ Ngô Thị Quỳnh Xuân, Hiệu trưởng trường Du lịch Sài Gòn, tuy BR-VT có nhiều các sản phẩm đặc trưng phục vụ du lịch nhưng điểm yếu là chưa khai thác hiệu quả và chưa mạnh dạn biến các thế mạnh này thành sản phẩm kinh doanh. “Như rượu Hòa Long hay bánh tráng An Ngãi chẳng hạn. Rượu đặc sản là nặng và thơm. Nhưng hiện có mấy ai dám uống nhiều, nhất là người nước ngoài, với rượu mạnh họ chỉ dám uống vài ly là cùng. Vì vậy để rượu Hòa Long sống và phát triển, các nghệ nhân cần phải tìm cách cải tiến rượu, thậm chí có thể tìm cách pha chế, chế biến rượu thành một loại coktail chẳng hạn để phục vụ du khách. Đến khi đó thì rượu Hòa Long mới thật sự tìm được chỗ đứng và làng nghề Hòa Long mới trở thành điểm dừng chân của du khách”, thạc sĩ Xuân chia sẻ. 

       Hay với sản phẩm bánh tráng An Ngãi, Thạc sĩ Quỳnh Xuân cũng làm một phép so sánh khá đơn giản cho thấy việc chưa khai thác hết tầm của ngành du lịch trong định hướng phát triển cho các làng nghề. “Tại sao bánh tráng Củ Chi có thể theo chân du khách đi khắp mọi miền, thậm chí là ra đến nước ngoài. Vì khuôn bánh của họ nhỏ gọn, dễ mang theo trong khi bánh tráng An Ngãi của mình chủ yếu là khổ to, rất cồng kềnh. Thử hỏi nếu đặt 2 gói bánh trước mặt, du khách sẽ chọn gói nào? Chắc chắn là họ sẽ lấy gói bánh nhỏ gọn, dễ bỏ vào túi kia hơn là xấp bánh tráng to đùng mà chưa cần biết đến chất lượng của sản phẩm nào ngon hơn".

Làm bánh tráng, một trong những nghề thủ công truyền thống của vùng đất An Ngãi, Long Điền

    Cần có sự liên kết giữa làng nghề và các hãng du lịch lữ hành

    Bà  Trần Thị Ngay, một trong những người có nghề lâu năm của làng bánh tráng An Ngãi (Long Điền) tâm sự: “Thấy giới thiệu về làng nghề làm du lịch tui và bà con quanh đây cũng thấy ham lắm nhưng không biết phải làm thế nào và bắt đầu từ đâu cả. Thỉnh thoảng có vài đoàn khách đến tham quan, mua được ít xấp bánh đem đi rồi thôi”. Tâm sự của bà Ngay cũng chính là nỗi băn khoăn chung của đa số người dân tại các làng nghề truyền thống hiện nay.

    Lý  giải cho thực trạng này, theo ông Trần Tuấn Việt, Chủ tịch hiệp hội du lịch tỉnh, ngoài sự thiếu đầu tư của địa phương thì cũng không thể không nói đến chất lượng sản phẩm của các hãng lữ hành. Các đầu tour không thể chỉ có nhiệm vụ dẫn khách tới làng nghề và để mặc khách tự tìm hiểu. Bản thân sản phẩm mà hãng đưa ra phải có tính sáng tạo, có cách tiếp cận, cách tham quan khác lạ, làm sao để kết nối được người dân với khách. “Các đơn vị lữ hành hoàn toàn có thể liên lạc trước với một số địa chỉ trong làng nghề, thoả thuận với chủ cơ sở về cách đón tiếp, về giá cả sản phẩm, thậm chí là cả không gian cho khách được tham gia sản xuất cùng người dân… trước khi dẫn khách tới thì chắc chắn hiệu quả tour sẽ cao hơn rất nhiều”, ông Việt nhận xét. 

    Trong khi đó, theo Thạc sĩ Ngô Thị Quỳnh Xuân, sự liên kết và chia sẻ lợi nhuận giữa hãng lữ hành với người dân làng nghề là điều kiện tiên quyết cho việc duy trì và phát triển du lịch làng nghề. “Bởi chỉ khi người dân cảm thấy có lời, thì họ mới yên tâm sản xuất, giữ nghề và có động cơ tích cực để tìm hiểu cách làm du lịch, từ đó mới biết làm du lịch”.

    Có  thể nói, với hàng chục làng nghề với những sản phẩm truyền thống mang đậm nét văn hóa Việt Nam, đây là một lợi thế rất lớn của du lịch BR-VT. Tuy nhiên, để làm sao khai thác hết lợi thế này và biến nó thành thế mạnh cạnh tranh của du lịch BR-VT lại đòi hỏi người làm du lịch cũng như chính quyền địa phương ngoài sự nhạy bén còn phải có cái tâm và lòng nhiệt huyết. Có như vậy du lịch BR-VT mới có được sự phát triển bền vững để BR-VT thật sự trở thành trung tâm du lịch lớn của cả nước.

    Nguyễn Quân