“Tôi tin tưởng chắc chắn rằng 2010 khu vực BR-VT sẽ trở thành cụm cảng trọng điểm không chỉ của VN mà cả trong khu vực và trên trường quốc tế với sự tham gia của các nhà đầu tư lớn từ khắp các nước và các chủ đầu tư có vai vế, có danh tiếng trong hoạt động hàng hải”. Đó là lời tiên đoán như “đinh đóng cột của Thứ trưởng Bộ G-VT, Trần Doãn Thọ ngày nào. Và giờ đã trở thàanh hiện thực
Hiện, trên dọc sông Thị Vải, chỉ riêng địa phận BR-VT đã hoàn thành đi vào hoạt động một loạt cảng chuyên dùng và cảng tổng hợp. Đáng kể là những cảng có tầm cỡ quốc tế như: Baria-Serece; Cảng nông sản Cái Mép; Cảng quốc tế SP-PSA, Cảng Tân cảng Cái Mép, Cảng PTSC; Cảng nhà máy Đạm, nhà máy thép Posco…. Sự ra đời và góp mặt của những cảng này không chỉ giải được bài toán khó về ách tắc trong việc vận chuyển, giải phóng hàng hóa khu vưc cảng Thành phố Hồ Chí Minh mà còn góp phần rất lớn đưa vị thế của BR-VT lên một tầm cao hơn về cạnh tranh thu hút đầu tư. Điều này thấy khá rõ qua kết quả thu hút đầu tư trong năm 2009. Mặc dù đây là 1 năm hết sức khó khăn do khủng hoảng kinh tế toàn cầu song BR-VT vẫn đứng đầu cả nước về thu hút đầu tư với tổng vốn đăng ký mới là 6,9 tỷ USD. Nhiều dự án lớn, có qui mô vốn lớn vẫn tiếp tục chảy vào BR-VT. Nói về vai trò, tầm quan trọng của cảng đối với nền kinh tế, ông Trần Khánh Sinh, Giám đốc cảng Tân Cảng Cái Mép đã phân tích:“Khi đưa hệ thống cảng nước sâu đi vào hoạt động, vị thế cạnh tranh và hấp dần đầu tư của BR-VT đã nâng lên 1 tầm cao mới. Trước đây, các doanh nghiệp đến đầu tư ở BR-VT chưa nhiều còn TP HCM vì sao có sức hút đầu tư mạnh? Sức hút của TP HCM chính ở cảng biển. Bất cứ vị trí 1 khu công nghiệp nào gần cảng biển đều có sức hấp dẫn các nhà đầu tư. Chính vì thế mà vị thế cạnh tranh của BR-VT đã vươn lên”
Các cảng ra đời đã thu hút đáng kể lượng tàu, với hơn 6.000 lượt tàu vào ra làm hàng trong năm 2009, và khiến khu vực BR-VT sôi động hẳn lên. Đặc biệt, các cảng nước sâu đi đầu ở khu vực Cái Mép Thị Vải như cảng container: SP-PSA, Tân Cảng với đầy đủ các tiêu chí theo tiêu chuẩn quốc tế về bến, luồng lạch, về cơ sở vật chất kỹ thuật làm hàng, xếp dỡ hàng, về qui trình quản lý khai thác, ngay khi đi vào hoạt động đã lần đầu tiên khai thông tuyến vận tải trực tiếp đi các nước Châu Âu, và Mỹ, tháo gỡ được rất nhiều khó khăn, giảm đáng kể chi phí cho khách hàng. Trước đây, muốn xuất hàng đi Châu Âu, Mỹ, hàng hóa từ Việt Nam phải vận chuyển sang các cảng trong khu vực như: Singapore hay Malaisia… rồi mới được xếp lên các tàu đi Châu Âu. Ngược lại hàng nhập từ Châu Âu, Mỹ cũng chỉ đưa về tới các nước rồi mới trung chuyển về Việt Nam. Hiện nay, tàu mẹ đã đến tận cảng của BR-VT để lên hàng, xuống hàng đi Châu Âu, Mỹ và hàng chuyển ngược về. So với lịch trình hàng đi trước đây, với các tuyến vận tài trực tuyến xuất phát từ cảng khu vực BR-VT, thời gian hành trình của hàng hóa giảm được ít nhất 15 ngày. Kéo theo chi phí giảm rất lớn. Hiện nay, 2 cảng container đi đầu tại BR-VT đã ký kết với các hãng tàu nổi tiếng trên thế giới như: Mitsui O.S.K Lines (Nhật); APL (Mỹ); Hanjin Shipping (Hàn Quốc); và Wan Hai Lines (Đài Loan)… bình quân mỗi tuần đón từ 3 đến 4 chuyến tàu mẹ vào làm hàng. Trong đó, Cảng SP-PSA đã đón 3 chuyến/tuần kể từ khi đi vào hoạt động đầu tháng 6/2009. Đầu tháng 2/2010 này, cảng lại đón thêm 1 tàu lớn nhất thế giới vào làm hàng. Còn cảng Tân Cảng Cái Mép“Hiện nay, chúng tôi đón 3 tàu mẹ 1 tuần. Hàng đi 3 tuyến chính, 1 tuyến đi trực tiếp sang phía Tây Nước Mỹ. Mới đây thêm 1 hãng chọn Tân Cảng, chuyển hàng đi trực tiếp sang Đông nước Mỹ, vì như thế rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí cho khách hàng xuất nhập khẩu“ ông Bùi Xuân Khánh, Trưởng phòng khai thác cảng Tân Cảng Cái Mép cho biết. Hoạt động của cảng ngay trong những tháng đầu tiên đã rất hiệu quả. Sản lượng hàng thông qua cảng trong hơn 7 tháng qua, kể từ khi đi vào hoạt động ngày 3/6/2009, đạt 100.000 TEU.
Cảng tổng hợp Baria-Serece, từ khi đi vào hoạt động đến nay, gần như năm nào cũng phải tăng tốc đầu tư mở rộng để đáp ứng nhu cầu hàng hóa thông qua ngày càng nhiều. Năm 2009, dù khủng hoảng kinh tế làm giảm mạnh hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, tuyến vận tải đường thủy vì thế cũng giảm, song Baria-Serece vẫn chạm tới con số hơn 3 triệu tấn hàng hóa thông qua cảng. Như 1 chiếc áo đã chật, dù rất khó khăn về tài chính song trong năm 2009, lãnh đạo cảng Baria-serece cũng vẫn quyết tâm đầu tư hơn 60.000 USD, xây dựng thêm 2 kho hàng, nâng sức chứa của hệ thống kho lên 180.000 tấn, và đầu tư thêm 1 cẩu bờ sức nâng 30 tấn, bảo đảm công suất dỡ hàng đạt 20.000 tấn/ngày, đáp ứng nhanh nhất, tốt nhất quá tình giải phóng hàng hóa cho khách. Ông Jan Lui, Tổng Giám đốc cảng Baria-Serece cho biết: “Mặc dù năm vừa qua rất khó khăn, nhưng chúng tôi vẫn quyết tâm đầu tư mở rộng cơ sở vật chất của cảng để phục vụ nhu cầu khách hàng. Qua nghiên cứu, chúng tôi được biết, năm 2010, khủng hoảng kinh tế đi qua, hoạt động kinh tế trên toàn cầu sẽ hồi phục và như vậy lĩnh vực xuất nhập khẩu sẽ lại sôi động. Vận tải đường biển chắc chắn sẽ tấp nập hơn. Như vậy không có lý gì chúng tôi ngừng việc đầu tư của mình.”
Rõ ràng từ khi được đánh thức, tiềm năng kinh tế cảng đã thực sự phát huy và khẳng định vai trò không thể thiếu trong quá trình phát triển. Sản lượng hàng hóa thông qua khu vực trong năm 2009 đã vượt con số dự kiến ban đầu là 25-30 triệu tấn.
Để hỗ trợ cho các cảng hoạt động và phát huy hết hiệu quả, Ban quản lý các KCN tỉnh đã tham mưu cho tỉnh, giành hẳn KCN Cái Mép Hạ để làm một khu dịch vụ hậu cần (hay còn gọi là khu ICD, khu cảng cạn), đảm nhận việc lưu thông hàng hóa cho tàu khi đến và đi. Ông Lê Minh Châu, trưởng Ban quản ý các Khu công nghiệp tỉnh nói: “Chúng tôi đang dự kiến lấy Khu công nghiệp Cái Mép Hạ khoảng 1.000 ha để làm khu dịch vụ Ligistic phục vụ riêng cho cụm cảng này. Chúng tôi dự kiến cho những nhà đầu tư không những có năng lực về tài chính mà còn có kinh nghiệm trong việc khai thác dịch vụ logicstic để giao cho họ đầu tư Khu công nghiệp Logicstic này”. Khu công nghiệp logistic này được hoàn thiện sẽ tạo sự đồng bộ giữa các cảng và hậu cứ, và sẽ là lực đẩy để kinh tế cảng tiếp tục rẽ sóng, vươn xa khắp 4 bể, 5 châu.
Huỳnh Liễu